Po raz pierwszy wykryto pola magnetyczne na egzoplanetach. To przełom, który może zmienić poszukiwania życia we Wszechświecie Astronomowie znaleźli coś, czego nie dało się zmierzyć przez dekady
Od momentu odkrycia pierwszej egzoplanety wokół gwiazdy podobnej do Słońca astronomowie próbują zrozumieć, czy odległe światy mają własne pola magnetyczne, ponieważ nie jest to szczegół techniczny, ale jeden z kluczowych czynników decydujących o tym, czy planeta utrzyma atmosferę przez miliardy lat czy zostanie jej pozbawiona przez promieniowanie swojej gwiazdy, dlatego najnowsze wyniki opublikowane w Nature Astronomy https://doi.org/10.1038/s41550-026-02870-1 są uznawane za przełom, ponieważ po raz pierwszy uzyskano spójne, obserwacyjne dowody wskazujące na magnetyzm kilku egzoplanet jednocześnie.
W dziale Nauka warto też zajrzeć do materiału Wszechświat nadal się nie zgadza. Najnowsze pomiary tylko pogłębiają jedną z największych zagadek kosmologii Międzynarodowy zespół astronomów doprecyzował wartość tempa….
Dlaczego pole magnetyczne jest tak ważne
Pole magnetyczne Ziemi działa jak niewidzialna tarcza, która chroni atmosferę przed wiatrem słonecznym, czyli strumieniem naładowanych cząstek emitowanych przez Słońce, a bez tej ochrony atmosfera byłaby stopniowo wywiewana w przestrzeń kosmiczną, co widać na przykładzie Marsa, który w przeszłości miał znacznie gęstszą atmosferę i być może warunki sprzyjające wodzie w stanie ciekłym, ale utracił większość swojej osłony magnetycznej i stał się zimnym, suchym światem, dlatego od lat zakładano, że podobne procesy mogą zachodzić na egzoplanetach, jednak brakowało sposobu, aby to bezpośrednio sprawdzić.
Badanie zaczęło się od czegoś zupełnie innego
Naukowcy nie szukali pól magnetycznych wprost, ponieważ analizowali atmosfery siedmiu tzw. gorących Jowiszów, czyli ogromnych gazowych planet krążących ekstremalnie blisko swoich gwiazd, gdzie temperatury przekraczają 2000–2500 stopni Celsjusza i warunki są jednymi z najbardziej ekstremalnych znanych w astronomii, a do obserwacji wykorzystano spektrograf ESPRESSO na Very Large Telescope w Chile oraz instrument MAROON-X na teleskopie Gemini North na Hawajach, a celem było zmierzenie prędkości wiatrów w atmosferach tych planet i sprawdzenie, jak energia od gwiazdy rozchodzi się w ich atmosferach.
Wyniki, które nie pasowały do żadnego modelu
Zgodnie z teorią im gorętsza planeta, tym silniejsze powinny być wiatry w jej atmosferze, jednak obserwacje pokazały coś odwrotnego, ponieważ najgorętsze egzoplanety miały wyraźnie wolniejsze wiatry niż przewidywały modele fizyczne, co oznaczało, że musi istnieć dodatkowy mechanizm hamujący przepływ gazów, a najlepszym wyjaśnieniem okazało się działanie pola magnetycznego, ponieważ w tak wysokich temperaturach część atmosfery ulega jonizacji i staje się plazmą, która reaguje na pole magnetyczne planety, co w praktyce działa jak hamulec ograniczający globalne przepływy atmosferyczne. Potwierdzają to również wcześniejsze modele teoretyczne dotyczące magnetyzmu gorących Jowiszów i efektów magnetohydrodynamicznych w ich atmosferach https://arxiv.org/abs/2304.07066 oraz https://arxiv.org/abs/2210.03351.
Pierwsze spójne dowody na magnetyzm egzoplanet
Do tej pory pola magnetyczne egzoplanet były jedynie pośrednio wnioskowane na podstawie interakcji planeta–gwiazda, jednak nowa analiza obejmująca kilka obiektów jednocześnie pokazuje spójny wzorzec, który najlepiej tłumaczy dane właśnie poprzez obecność magnetyzmu, a dodatkowo zgodnie z modelami dynamo egzoplanet gazowych ich pola mogą mieć wartości porównywalne do pól Jowisza lub nieco słabsze, co wynika z symulacji ewolucji takich planet https://academic.oup.com/mnras/article/535/4/3646/7881581.
Co to oznacza dla poszukiwania życia
Badane planety nie mają warunków sprzyjających życiu, ponieważ są to gorące gazowe olbrzymy, jednak znaczenie odkrycia jest znacznie szersze, ponieważ jeśli można wyciągać wnioski o magnetyzmie takich światów, to w przyszłości podobne metody mogą zostać zastosowane do mniejszych, skalistych egzoplanet, a wtedy pole magnetyczne może stać się jednym z kluczowych parametrów oceny ich potencjalnej zamieszkiwalności obok temperatury i składu atmosfery.
Z tego samego działu (Nauka) polecamy lekturę Dlaczego w kosmosie jest próżnia i co to naprawdę znaczy? Fizyczna natura „pustki” Wszechświata Kiedy patrzymy w nocne niebo, kosmos intuicyjnie wydaje się ogromną….
Nowe narzędzie w astronomii egzoplanet
Odkrycie otwiera nowy kierunek badań, ponieważ jeszcze kilka lat temu magnetyzm egzoplanet był czysto teoretyczny, a dziś zaczyna być mierzalny pośrednio poprzez obserwacje atmosfer i ich dynamiki, co zmienia sposób w jaki astronomowie interpretują dane z teleskopów takich jak VLT czy JWST, a kolejne modele teoretyczne pokazują, że magnetyzm może być powszechnym zjawiskiem także wśród gorących i umiarkowanych gazowych planet https://arxiv.org/abs/2509.16565.
Źródła naukowe:
Seidel et al., “Magnetic field strengths of hot giant exoplanets consistent with Solar System values”, Nature Astronomy (2026) https://doi.org/10.1038/s41550-026-02870-1
ESO – VLT ESPRESSO / MAROON-X observations of hot Jupiters (2026) https://www.eso.org/public/news/eso2606/
Jeśli ten wątek Cię wciąga, sprawdź też Asteroida zabiła dinozaury. Naukowcy odkryli, że pod kraterem Chicxulub mogły panować warunki sprzyjające życiu przez 8 milionów lat Krater Chicxulub od dekad kojarzony jest przede wszystkim z katastrofą,….
Soriano-Guerrero et al., “Magnetic winding and turbulence in ultra-hot Jupiters”, arXiv (2023) https://arxiv.org/abs/2304.07066
Dietrich et al., “Magnetic induction processes in Hot Jupiters”, MNRAS / arXiv (2022) https://arxiv.org/abs/2210.03351
Kubyshkina et al., “Magnetic Field Evolution of Hot Exoplanets”, MNRAS (2024) https://academic.oup.com/mnras/article/535/4/3646/7881581
Babenko & Zhilkin, “Evaluation of magnetic fields of hot Jupiters”, arXiv (2025) https://arxiv.org/abs/2509.16565
W archiwum WSS znajdziesz powiązany tekst Ciemna materia, niewidzialny fundament Wszechświata Choć nie możemy jej zobaczyć ani bezpośrednio wykryć, wszystko wskazuje….
